oraelladas.gr

Πρόσφατα είχα δημοσιεύσει στο oraelladas μία πρώτη παρουσίαση του βιβλίου του Γιάννη Φαρσάρη «Johnnie Society». Σήμερα αναρτώ μία δεύτερη παρουσίαση από τη συνάδελφο και φίλη Κατερίνα Μενεγάτου, η οποία διάβασε το βιβλίο και όπως θα διαπιστώσετε ενθουσιάστηκε επίσης και θέλησε να πει τη γνώμη της και τις εντυπώσεις της από αυτό.

Της Κατερίνας Μενεγάτου

Τον έρωτα και το επάγγελμα, δύο από τα πλέον παιδευτικά διαχρονικά ζητήματα στη ζωή των ανθρώπων επεξεργάζεται στο πρώτο του βιβλίο, «Johnnie Society», ο συγγραφέας Γιάννης Φαρσάρης. Τα δύο αυτά ελκυστικά θέματα δεν αρκούν από μόνα τους για να κάνουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα την πρώτη προσπάθεια του συγγραφέα στο χώρο του βιβλίου.
Ο Γιάννης Φαρσάρης από τις πρώτες κιόλας σελίδες του έργου του κάνει σαφές, ότι έχει στήσει άρτια το στόρι του. Γνωρίζει σε βάθος τον κεντρικό ήρωα και τους υπόλοιπους πρωταγωνιστές, «παίζει» άνετα με την ψυχολογία τους, μη διστάζοντας να τους θέτει σε τακτά χρονικά διαστήματα, μπροστά σε διλήμματα και προβληματισμούς για το πραγματικό νόημα της ζωής.
Οι δυσάρεστες εκπλήξεις στις ζωές των πρωταγωνιστών του προοιωνίζονται ανατροπές που δεν φαντάζονταν ότι θα ζούσαν, και οι οποίες δημιουργούν τη βάση μιας περισσότερο ενδιαφέρουσας ζωής.
Στο «Johnnie Society» μπορεί ο κάθε ανήσυχος και σκεπτόμενος άνθρωπος να αναγνωρίσει στοιχεία του χαρακτήρα του και στάδια της ζωής του, που πέρασε, ή πιθανόν να περάσει. Την αδικία στον εργασιακό χώρο που δεν παλεύεται και οδηγεί στην ανεργία, αναζήτηση νέου αντικειμένου εργασίας, νέας ζωής, ανατροπή που τελικά οδηγεί τον Τζόνι, κεντρικό ήρωα, στην επαγγελματική επιτυχία μέσω άλλης οδού που του φέρνει η ζωή. Ο φίλος που προδίδει για να πάρει προαγωγή. Ο ανεκπλήρωτος έρωτας του Τζόνι που τον βασανίζει φρικτά όλες τις περιόδους της δοκιμασίας του, επιστρέφει σε αυτόν και ζουν ευτυχισμένοι. Ο επαίτης στα φανάρια που γίνεται φίλος πραγματικός για τον Τζόνι και εξελίσσεται μαζί του. Ο πιτσιρικάς Γιαννάκης που δείχνει έναν αλλιώτικο δρόμο στον βασικό ήρωα. Η σοφή γριούλα, κάτι, σαν μέντορας στη δύσκολη περίοδο του Τζόνι μέχρι να βρει την πορεία που του αντιστοιχεί στη ζωή.
Ο συγγραφέας με βαθύ εύρος ευαισθησιών, πιστεύει στη ζωή, γι’ αυτό και είναι αισιόδοξος. Τα δύσκολα όταν συμβαίνουν θέλουν ψυχικό σθένος, υπομονή, προσπάθεια και πίστη. Στο τέλος η ζωή θα αποκαλύψει ότι όλα αυτά γίνονται για να κάνουν οι άνθρωποι ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός. Αυτό δείχνει να είναι το μότο του Γιάννη Φαρσάρη, το οποίο αποπνέουν και οι 234 σελίδες του βιβλίου του.
Ως αδυναμίες του βιβλίου διέκρινα τον πλουμιστό τρόπο γραφής – δεν είναι ενοχλητικός -, απλώς, δίνει την αίσθηση της υπερβολής και γι’ αυτό αρκετές φορές κάπως κουράζει. Επίσης, το γεγονός ότι σε χρόνο d/t ο νέος φίλος του Τζόνι από εκεί που δεν ήξερε να βάζει τα δάχτυλα στο πληκτρολόγιο του PC γίνεται εξπέρ σε ό,τι έχει να κάνει με το κομπιούτερ και το διαδίκτυο. Ρηχή, τέλος, η αναφορά στο θέμα του εμφυλίου που αποτέλεσε πολιτικό-ιστορικό γεγονός, το οποίο ταλάνισε τη χώρα μας και τα σημάδια του υπάρχουν ακόμα και σήμερα στον τόπο μας.
Το «Johnnie Society» πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί από ακόμα περισσότερους αναγνώστες, γιατί μπορεί να πει πολλά χρήσιμα πράγματα για το μεγαλείο της ζωής, αλλά και γιατί πραγματικά αποτελεί ένα πολύ αξιόλογο βιβλίο, σε μια εποχή που είναι ελάχιστα, τα αξιόλογα λογοτεχνικά έργα!

Το πρότεινε ο nikan στο metablogging.gr ως το πρώτο ελληνικό μυθιστόρημα που διατίθεται στο διαδίκτυο με άδεια Creative Commons. Πρόκειται για το βιβλίο με τον τίτλο «Johnnie Society» του Γιάννη Φαρσάρη.
(2ο update: -το πρώτο στο τέλος του κειμένου- Διαβάστε και την παρουσίαση της Κατερίνας Μενεγάτου)
Είχα κατεβάσει το pdf αρχείο και ξεκίνησα να το διαβάζω περίπου στις 11 το πρωί στην οθόνη του λάπτοπ και δεν κατάφερα να ξεκολλήσω πριν το ολοκληρώσω.
Το τελείωσα γύρω στις 7 το βραδάκι με πολύ μικρά διαλείμματα ενδιάμεσα για να πάω ως την τουαλέτα και στο ψυγείο για νερό… Με λίγα λόγια το διάβασα μονορούφι!
Η γραφή του Γιάννη Φαρσάρη είναι εξαιρετικά πυκνή και σε κρατάει σε μία διαρκή περιέργεια για την εξέλιξη, ακόμα και όταν στην ολοκλήρωση της ιστορίας αρχίζει να διαφαίνεται «χάπι εντ». Ο συνονόματος του συγγραφέα ήρωας, ο Γιάννης, αλλά Johnnie στο βιβλίο – προς τιμήν ενός θείου μετανάστη στην Αμερική – είναι ένας επιτυχημένος μάρκετερ, ετών 30.
Μετά από ένα ταξίδι στο Λονδίνο, για ένα σεμινάριο της πολυεθνικής στην οποία εργάζεται, όλη του η ζωή ανατρέπεται. Η διαμονή του στο Λονδίνο και η γνωριμία του με έναν ανεκπλήρωτο έρωτα αποτελεί το πρώτο σημάδι ανατροπής της καθόλα επιτυχημένης έως τότε πορείας του.
Μετά από ένα έντονο εσωτερικό και εξωτερικό ταξίδι προς τα παιδικά του χρόνια και ένα «βάπτισμα αναγέννησης», βρίσκεται από τα βόρεια προάστια στα δυτικά της Αθήνας όπου επιχειρεί να αυτοκτονήσει, αλλά αυτό αποτελεί αιτία για ένα νέο ξεκίνημα.
Οι νέες του φιλίες, έξω από την «οικογένεια της πολυεθνικής εταιρείας»,  ένας μπόμπιρας, μία καλοσυνάτη γεροντοκόρη και έναν σακάτης πρώην τσοπεράς – και νυν ζητιάνος στα φανάρια – χτίζουν το σκηνικό της αλλαγμένης ζωής του σαν ντελιβερά, στην παλιά μονοκατοικία που νοικιάζει για 100 ευρώ, αντί του δυαριού των 600 ευρώ στα βόρεια προάστια.
Ο ανεκπλήρωτος έρωτας και η πίκρα από την προηγούμενη επιφανειακή εμπειρία ζωής τον ωθεί σε μία διαρκή αναζήτηση νοήματος. Αυτό αρχίζει να αναδύεται αφενός από τις αυθεντικές σχέσεις που αναπτύσσει σταδιακά με την αθωότητα μικρού παιδιού, αφετέρου από την παλιά μονοκατοικία στην οποία κρύβονται «θησαυροί ζωής» που ανακαλύπτει σταδιακά.
Βασικό χαρακτηριστικό του ήρωα η αστείρευτη αισιοδοξία του και το πικρό, σχεδόν κυνικό, αυτοσαρκαστικό χιούμορ που δεν τον εγκαταλείπει σχεδόν ποτέ σε συνδυασμό με μία αφελή ηρωική ιδεολογία, βασισμένη σε ιπποτικά ιδεώδη.
Ο Γιάννης Φαρσάρης παίζει ανάμεσα στη σκληρή πραγματικότητα των αξιών του πρώην μάρκετερ και την αναζήτηση νοήματος και ουσίας. Ο μάρκετερ ωστόσο νομίζω ότι δεν χάνεται οριστικά ποτέ, καθώς καλύπτει με χρυσόσκονη καλών προθέσεων την ιδιοποίηση των γραπτών ενός ανώνυμου, που του εξασφαλίζει επιτυχία ως συγγραφέα για να νιώσει και πάλι την αυτοπεποίθηση του ανθρώπου που μοιράζει τα «δώρα» της επιτυχίας του «σε όσους τα χρειάζονται». Αυτό γίνεται η αφορμή να κατακτήσει εντέλει και τη Δουλτσινέα των ονείρων του μέσα από μία πανελλαδικής επιτυχίας εκδήλωση που έχει αφετηρία το διαδίκτυο και στόχο τη συμβολική αδελφοποίηση ανθρώπων που τους ταλάνισε ο ελληνικός εμφύλιος, ή γενικά όσα χωρίζουν τους ανθρώπους.
Στο διαδίκτυο φαίνεται να εναποθέτει ελπίδες για ένα δικαιότερο κόσμο*(βλέπε update στο τέλος του κειμένου) ο Γιάννης Φαρσάρης, όπως και αρκετοί της γενιάς του. Στο διαδίκτυο βλέπει τη γεφύρωση όλων των διαφορών που κατά καιρούς ταλάνισαν την ανθρωπότητα. Τον κόσμο του διαδικτύου προσφέρει σαν δώρο και στον σακάτη φίλο του που φτάνει να βρει δουλειά σαν προγραμματιστής, αντί να ζητιανεύει στα φανάρια (αν και αρκετά εξωπραγματικό όταν υπάρχουν αρκετοί προγραμματιστές χωρίς δουλειά στην Ελλάδα…, αλλά ποιητική αδεία επιτρέπεται…).
Ο συγγραφέας ακροβατεί ανάμεσα σε ένα αφελές ουτοπικό όραμα και μία σκληρή πραγματικότητα, την οποία θεωρεί ότι μπορεί να βελτιώσει η ηρωική προσωπική αλλαγή, η ατομική παρέμβαση και το έξυπνο μάρκετινγκ, που μπορεί να στήνει μία απάτη καλών προθέσεων. Και αφού για τους συμπρωταγωνιστές στην ιστορία του οι προθέσεις του γίνονται επίσης αντιληπτές ως καλοπροαίρετες κανένα πρόβλημα.
Δεν απορρίπτω εύκολα και ως ανάξια προβληματισμού την κοσμοθεώρηση του συγγραφέα, όπως αναδύεται μέσα από τον βασικό του ήρωα τον Johnnie, αλλά οι πρώτες μου εντυπώσεις είναι λίγο μπερδεμένες ακόμα. Η αναφορά στον εμφύλιο με μία ματιά ανάλογη – κι ίσως ακόμα πιο ρηχή – με αυτή του Παντελή Βούλγαρη στην τελευταία ταινία του, «Ψυχή Βαθιά», όπως την έχω αναγνώσει σε κριτικές – δεν έχω δει ακόμα την ταινία – δεν με πείθει ότι έχει πάει σε αληθινό βάθος τον προβληματισμό του για τα κοινωνικά προβλήματα ανισότητας και την έλλειψη νοήματος μίας ζωής βασισμένης στον καταναλωτισμό, που φαίνεται να αγγίζουν τις ευαισθησίες του συγγραφέα.
Ωστόσο, αν εξαιρέσω αυτούς τους ιδεολογικούς προβληματισμούς, το βιβλίο διαβάζεται πράγματι μονορούφι και είναι καλογραμμένο και μελετημένο να κρατά το ενδιαφέρον του αναγνώστη τεταμένο ως την τελευταία λέξη. Με λίγα λόγια αξίζει να το διαβάσετε, έστω και αν δεν συμφωνείτε με την οπτική του συγγραφέα, ή και την προτίμησή του για τον Καζαντζάκη, που φαίνεται να τον έχει επηρεάσει στο να πλουμίζει το λόγο του αρκετά, κάτι που προσωπικά με κουράζει στον Καζαντζάκη. Στο βιβλίο όμως του Φαρσάρη, λόγω θεματολογίας, ευτυχώς δεν παραγίνεται το «κακό»… με τα πλουμίδια της γλώσσας.
Κάνει λίγο κοιλιά μόνο στο σημείο του ονείρου με τους τρεις πρωταγωνιστές των ανεκπλήρωτων ερώτων (Ρωμαίος, Δον Κιχώτης, Ερωτόκριτος) που και να μην υπήρχε νομίζω ότι δεν θα δημιουργούσε κανένα κενό στο έργο. Ισως ο συγγραφέας να το θεωρεί σημαντικό και γι’ αυτό να του έδωσε το σχετικό χώρο, αλλά προσωπικά το εισέπραξα σαν πλατειασμό, γιατί τα νοήματα που επιχειρεί να περάσει μέσα από την ονειρική παρουσία τους διαπερνάνε όλο το βιβλίο σαν κεντρική ιδέα, οπότε περιττεύουν νομίζω. Εκτός και αν ήταν μέσα στη συνταγή μάρκετινγκ: Τόσο ποσοστό ανεκλήρωτου έρωτα, τόσο ονείρου, τόσο μαγικού ρεαλισμού, τόσο από new age απόψεις (αυτές περνάνε ξώφαλτσα σε κάποια σημεία και μάλλον δεν είναι στις προθέσεις του συγγραφέα), τόσο θανατικό, τόση αισιοδοξία κλπ δόσεις επιτυχίας.
Διαβάστε το να ανταλλάξουμε απόψεις. Είμαι σίγουρα διατεθειμένη να αναθεωρήσω κάποιες από τις δικές μου, διότι είμαι ακόμα με τις πρώτες εντυπώσεις. Ελπίζω τα σημεία που αποκαλύπτω να μην καταστήσουν λιγότερο γοητευτικές τις εκπλήξεις της πλοκής και σκόπιμα παρέλειψα κάποια ακόμα, στα οποία θα μπορούσα να αναφερθώ, για να μη σας στερήσω τη γοητεία της ανακάλυψης.

Και λίγα λόγια για τον συγγραφέα. Το βιογραφικό του αναφέρει:

O Γιάννης Φαρσάρης γεννήθηκε στην Ιεράπετρα το 1973. Σπούδασε Επιστήμη Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Ζει στο Ηράκλειο Κρήτης και εργάζεται ως Καθηγητής Πληροφορικής. Από το 1999 δημοσιεύει διηγήματα και κείμενα για το διαδίκτυο σε περιοδικά και εφημερίδες, ενώ μετέχει στην Ομάδα Έκδοσης της εφημερίδας «Τέταρτο Μάτι» [www.4mati.gr]. Το “Johnnie Society” είναι το πρώτο του μυθιστόρημα.

Είχα πει να γράψω παρουσίαση, αφού καταλαγιάσει μέσα μου η αίσθηση που μου άφησε, αλλά με κέντρισε ο nikan και το αποπειράθηκα λίγο μετά που ολοκλήρωσα το διάβασμα του έργου, ελπίζοντας να μην αδίκησα το συγγραφέα.
Το βιβλίο είναι 234 σελίδες. Δηλαδή περίπου 122.000 λέξεις. Σελιδοποιημένο με τη γραμματοσειρά Garamond, η οποία προσωπικά μου φάνηκε αρκετά ξεκούραστη για διάβασμα σε οθόνη υπολογιστή, παρότι ανήκει στις γραμματοσειρές με ουρίτσες (σέριφ), που δεν είναι από τις πιο ξεκούραστες για ελληνική γραφή. Εννοείται ότι δεν αξίζει τον κόπο να το τυπώσετε για να το διαβάσετε. Αν το θέλετε σε έντυπη μορφή θα σας έρθει μάλλον φθηνότερα να αγοράσετε ένα αντίτυπο, αλλά δεν κατάφερα να βρω πού πωλείται, αλλά μην απογοητεύεστε, θα ρωτήσουμε το συγγραφέα.
Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι της ζωγράφου Ειρήνης Σπυριδάκι, και συζύγου του Γιάννη Φαρσάρη, που ο γάμος τους, τον Ιούλιο του 2007, από ό,τι φαίνεται υπήρξε και διαδικτυακό γεγονός.

* update: Ανακάλυψα μέσα από την ομάδα  θαυμαστών για το βιβλίο στο facebook, δύο βίντεο του Vasili Kostaki, τα οποία αναφέρονται, με έναν άλλο τρόπο, στο βασικό μήνυμα για το διαδίκτυο που εκπέμπει ο Γιάννης Φαρσάρης με το μυθιστόρημά του. Κλικ εδώ εάν θέλετε να τα δείτε πριν ή αφού θα έχετε διαβάσει το βιβλίο. Το βιβλίο όπως με πληροφόρησε ο συγγραφέας δεν πωλείται. Βγήκαν μόνο ελάχιστα αντίτυπα που μοιράστηκαν σε φίλους και όλοι οι υπόλοιποι μπορείτε να το διαβάσετε δωρεάν μόνο στο διαδίκτυο. Μη σας φοβίζει η ιδέα της κούρασης από το διάβασμα στην οθόνη του υπολογιστή. Κι εγώ στην αρχή νόμιζα ότι θα πτοηθώ και θα το παρατήσω, αλλά ήταν τόσο ενδιαφέρον που ξεχάστηκα και νόμιζα ότι διάβαζα αραχτή το κρεβάτι μου.