oraelladas.gr

Η γέννηση της αειπάρθενης θεάς τοποθετείται στο νησί Ορτυγία. Σ’ αυτό το άγονο πετρονήσι (εξού και πέτρα άραγε, όπως ανέφερα σε προηγούμενο ποστ, ότι την φιλοτέχνησε ο Δαίδαλος;).
Πέτρες -οστά της μητέρα γης… – πάντως πετάνε πίσω τους και η Πύρρα με τον Δευκαλίωνα, σύμφωνα με την ελληνική εκδοχή του μύθου του κατακλυσμού και την αναδημιουργία του κόσμου των ανθρώπων.
Η έγκυος Λητώ είχε καταφύγει στην Ορτυγία προκειμένου να προφυλαχτεί από την καταδιωκτική μανία της νόμιμης συζύγου του Δία, της Ηρας. Εκεί με τη βοήθεια όλων των άλλων γυναικείων θεοτήτων – πλην Ηρας – ήρθε στο φως η Αρτεμης και λίγο αργότερα ο αδερφός της ο Απόλλωνας.
Η Αρτεμη αν και νεογέννητο βρέφος, βοηθά την εξουθενωμένη μητέρα της να ξεγεννήσει και το δεύτερο της παιδί, τον Απόλλωνα, και ταυτίζεται με τον τρόπο αυτόν με την Ειλειθυία, από το ελεύθω+υιός, δηλαδή μαμμή, και άρα τη θεά του τοκετού.
Πώς αλλιώς; Και το Απολλώνειο ακριδοκτόνο πνεύμα από την αρχικά Παρθένα Φύση γεννιέται για να καθυποτάξει στη συνέχεια τις χθόνιες θεότητες αφού σκοτώσει τον Πύθωνα και την βασική αρχή της ανάγκης που χαρακτήριζε την χθόνιες θεότητες, με την πρώτη συγκροτημένη οργάνωση των ανθρώπινων κοινωνιών στο φως της γνώσης του νέου Ηλιακού Θεού.

Απαιτητική

Η Αρτεμης ήδη από τα τρία της χρόνια είχε συγκεκριμένες απαιτήσεις, που αφορούσαν την ενδυμασία της, τον εξοπλισμό της και την ακολουθία της στην πιο αγαπημένη της ενασχόληση, το κυνήγι. Ο άνθρωπος ακόμα στο στάδιο που ζει από αυτό; Μάλλον.
Σύμβολα της θεάς ήταν το τόξο, η φαρέτρα, η ημισέληνος, το ελάφι, τα κυνηγετικά σκυλιά, ο ταύρος, η αρκούδα και η κατσίκα (αίγα).
H Αρτεμης είναι μια από τις παλαιότερες, πιο περίπλοκες αλλά και πιο ενδιαφέρουσες μορφές του ελληνικού πανθέου. Ηταν προστάτρια της άγριας φύσης, γι’ αυτό και παντοτινή Παρθένα. Ηταν προστάτρια της μητρότητας – ό,τι γεννιέται-, της νεότητας, της διαρκούς αναγέννησης δηλαδή, της αγνότητας αφού η φύση βρίσκει τρόπους να εξαγνίζεται όσο και να την ταλαιπωρούν οι άνθρωποι.
Oι Oρφικοί τη θεωρούσαν θεά της Σελήνης, εξού και η λατρεία με τη σκοτεινή της πλευρά ως Εκάτη και ο Ομηρος την αποκαλούσε Πότνια Θηρών και αγροτέρη.
Ως «πότνια θηρών», λατρευόταν ιδιαίτερα σε μέρη ορεινά και δασώδη. Κατοικούσε στις πηγές και στα ποτάμια και προστάτευε τα ζώα εξουσιάζοντάς τα. Η Αρτεμης ταυτίστηκε με τις παλαιότερες θεότητες της φύσης και τελικά τις αφομοίωσε κληρονομώντας τους ρόλους και τα χαρακτηριστικά τους.
Ο Δίας τη θαύμαζε για την επιμονή της και, λόγω της ευστροφίας της, της έτρεφε πολύ μεγάλη αγάπη και ικανοποιούσε όλες της τις επιθυμίες, όπως ακριβώς ο τροφοδότης ήλιος ικανοποιεί όλες τις επιθυμίες της Παρθένας Φύσης.

Αειπάρθενος

Ενα από τα πρώτα πράγματα που ζήτησε η Αρτεμη σαν δώρο από τον πατέρα της ήταν η αιώνια αγνότητα και παρθενία. Πιστή και σταθερή σ’ ό,τι ζητούσε και τη δέσμευε, η παρθενική θεά δε σπίλωσε ποτέ ούτε το ήθος της. Σοβαρή και περήφανη, διατήρησε την αγνότητά της περιφρονώντας ερωτικές πολιορκίες κι επιθέσεις. Αφοσιωμένη στο κυνήγι και τη φύση, αδιαφόρησε για τις χαρές του γάμου και τις απολαύσεις του έρωτα. Με επιβολή και αυστηρότητα απαίτησε την αθωότητα και την παρθενικότητα όχι μόνο του εαυτού της, αλλά και των Νυμφών που την περιστοίχιζαν κι επίσης αυτών που με τις υπηρεσίες τους την τιμούσαν.
Ολα αυτά συχνά λαμβάνονται κυριολεκτικά, ενώ δεν αποτελούν παρά ιδιότητες της φύσης για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής. Στην αρχαιότητα υπήρχε σεβασμός στον Πρωτέα, όλες τις μορφές ζωής δηλαδή, στις οποίες απαγορευόταν η παρέμβαση, ή τουλάχιστον προσπαθούσαν να κρατάνε ισορροπίες. Οπως είδαμε απαγορευόταν η βυρσοδεψεία πλάι στον Ιλισσό. Ηδη έπαιρναν κάποια μέτρα προστασίας της φύσης αντιλαμβανόμενοι ότι αν δεν το κάνουν θα είναι σαν να πριονίζουν το κλαδί που κάθονται επάνω. Σήμερα χρειάζεται αυτό να το ξαναθυμηθούμε δραματικά με εξασθενές χρώμιο στον Ασωπό…

Τιμωρός

Τιμωρούσε όσους παραβίαζαν τους νόμους που είχε θεσπίσει ή όσους επιχειρούσαν να προσβάλλουν κάποια από τη συνοδεία της. Για αυτό τιμώρησε τον Ωρίωνα που είχε βιάσει την Ωπη, μία από τις Υπερβόρειες παρθένες και τον Τιτυό που είχε επιχειρήσει να βιάσει τη μητέρα της. Η αιώνια φύση και σήμερα τιμωρεί τους ανθρώπους για τις παραβιάσεις τους, να δούμε πότε θα το καταλάβουν. Αλλά ακόμα και αν φτάσουν να κατανοήσουν δεν σημαίνει ότι θα την καθυποτάξουν ποτέ οριστικά. Είναι πολύ πεισματάρα σαν την Αρτεμη…
Επίσης τιμωρούσε τις κοπέλες που ενώ της ήταν αφιερωμένες δε διατηρούσαν την αγνότητά τους. Αυτές όταν η τιμωρία ήταν πραγματική και όχι μυθική υποψιάζομαι ότι τις τιμωρούσαν οι άνθρωποι για να κρατάνε, όπως νόμιζαν μάλλον, ισορροπίες για τις δικές τους μη αγνές διαθέσεις απέναντι στη φύση. Οταν η ιέρειά της, Καλλιστώ, δεν τήρησε τον όρκο της αγνότητας που είχε δώσει κι ενώθηκε με το Δία, έχοντας πάρει μορφή άρκτου, η Αρτεμης τη μεταμόρφωσε στον αστερισμό της Μεγάλης Αρκτου.
Τι όμορφοι που είναι οι μύθοι! Υποψιαζόμαστε απλά τον πλούτο γνώσης και εμπειρίας που περιέχουν. Πόσο ανόητος για μένα ο Πλάτωνας που τους περιφρονούσε. Συγγνώμη μεγάλε φιλόσοφε, αλλά…
Η θεά τιμωρούσε κι όποιον εκδήλωνε ερωτική επιθυμία για την ίδια. Φυσικά, διότι η Παρθένα Φύση δεν θέλει να αλωθεί και πάντα αντιστέκεται και καλά κάνει…
Μεταμόρφωσε τον Ακταίωνα σε ελάφι, επειδή την είχε δει γυμνή και άφησε να τον κατασπαράξουν τα σκυλιά του. Αμ! Αυτά παθαίνει όποιος θέλει να δει γυμνή τη Φύση… Κάτι ήξερε και ο παππούς Ηράκλειτος που έλεγε πως κρύβεται.
Τους δίδυμους Αλωάδες γίγαντες, Ωτο και Εφιάλτη, τους έβαλε να αλληλοσκοτωθούν με τα κοντάρια τους, όταν εκείνη μεταμορφωμένη σε ελάφι πέρασε με μεγάλη ταχύτητα ανάμεσά τους. Πάντως δεν ερμηνεύονται ποτέ πλήρως οι μύθοι. Είναι τόσο πολυεπίπεδοι και αγνοούμε πότε προστέθηκε κάθε διαφορετική εκδοχή που είναι αδύνατον να βγάλεις άκρη. Απλά ψιλιάζεσαι και τίποτα παραπάνω. Ομως και χωρίς να τους εξηγήσεις περνάει μέσα σου γνώση αιώνων…
Επίσης τιμωρούσε κι όσους εκδήλωναν ασέβεια. Ετσι όταν ο Οινέας δεν είχε θυσιάσει προς τιμή της έστειλε εναντίον της χώρας του τον Καλυδώνιο Κάπρο που προξένησε μεγάλες καταστροφές.
Η Αρτεμη ήταν μια θεά αμείλικτη που ποτέ σχεδόν δε συγχωρούσε. Η αδυσώπητη οργή της ήταν έτοιμη να ξεσπάσει ανά πάσα στιγμή απέναντι στον παραβάτη των αυστηρών της κανόνων. Τα θανατηφόρα της βέλη στόχευαν διαρκώς θνητούς, θεούς και ήρωες που παρέβλεπαν την ύπαρξή της ή αμελούσαν τις αρχές και τη λατρεία της.

Σύμμαχος με τους Τρώες

Ο πόλεμος μεταξύ Ελλήνων και Τρώων δε βρίσκει την Αρτεμη αδιάφορη. Μαζί με τον αδερφό της τον Απόλλωνα, τον Αρη, την Αφροδίτη και τη Λητώ συμμετέχει ενεργά με το μέρος των Τρώων. Ενα από τα πρώτα περιστατικά που συνέβησαν προτού ακόμη ξεκινήσει ο πόλεμος οφειλόταν στο θυμό και την οργή της Αρτεμης. Ο ελληνικός στόλος, εξαιτίας της άπνοιας που είχε δημιουργήσει η θεά, δεν μπορούσε να ξεκινήσει. Εμ, τόσο θανατικό που σπείρανε όταν πήγαν ούτε η φύση δεν το ήθελε… Μετά έγραψε ο Ευριπίδης τις Τρωάδες για να εξιλεωθούν.
Ενα τυχαίο περιστατικό του αρχηγού των Αχαιών Αγαμέμνονα είχε προκαλέσει την κατάσταση αυτή. Κάποτε χωρίς ο ίδιος να το αντιληφθεί είχε εισβάλει σ’ ένα άλσος αφιερωμένο στην Αρτεμη και είχε σκοτώσει ένα ιερό ελάφι. Η θεά εξοργίστηκε τόσο πολύ που απαίτησε τη θυσία της κόρης του Ιφιγένειας προκειμένου ευνοϊκοί άνεμοι να βοηθήσουν το σαλπάρισμα των ελληνικών καραβιών.
Σύμφωνα με το μύθο η Αρτεμης έσωσε την Ιφιγένεια και τη μετέφερε στη Θράκη, στην Ταυρίδα. Από εκεί η Ιφιγένεια και ο Ορέστης μετέφεραν το λατρευτικό άγαλμα της θεάς στις Αλές Αραφηνίδες (Ραφήνα), όπου κατά τη διάρκεια της εορτής της Ταυροπόλου Αρτέμιδος γινόταν μια αιματηρή αμυχή στο λαιμό ενός ανθρώπου.
Πηγές: Θεογονία, Φυσικό Σχολείο, Βήμα, πλήρες λήμμα υπάρχει και στη Βικιπαιδεία από όπου είναι και η φωτογραφία του ρωμαϊκού αντίγραφου του αγάλματος της Αρτέμιδας.