oraelladas.gr

Αγαπητέ sfrang σ’ ευχαριστώ που μου δίνεις αντικείμενο για το σημερινό μου post. Γράφεις λοιπόν τα εξής και θα σου απαντώ σε κάθε παράγραφο χωριστά:
Το ανακάτεμα της τέχνης και της επιστήμης μαζί με όλα τα προαναφερόμενα, αστρολογία κλπ. είναι ήδη εσφαλμένη επιλογή, η υπόθεση ότι κι αυτά «απάτη» είναι, σίγουρα εντάσσεται στις υπερβολές και στην ισοπέδωση δια της γενικεύσεως. Γενικεύεις άκριτα, για να συμπεριλάβεις τα πάντα στην «απάτη», άρα δεν βλάπτει και καμιά αστρολογία, αφού όλα απάτη είναι…
Πράγματι το ανακάτεμα που κάνω δεν διαφωνώ ότι είναι αφενός υπερβολή και εσφαλμένη επιλογή αφετέρου ισοπέδωση δια της γενικεύσεως και πράγματι συμφωνώ πως έτσι παρέχω άλλοθι και στην «απάτη» της αστρολογίας. Αλλά…
Τι εννοείς δηλαδή, ότι κάποιος καλλιτέχνης εξαπατά; Πιθανόν. Κάποιος επιστήμονας εξαπατά; Καθόλου απίθανο. Αλλά ποτέ δεν μπορείς να πεις ότι η επιστήμη και η τέχνη έχουν στόχο την παραμυθία και την εξαπάτηση των ανθρώπων.
Δεν εννοώ ότι κάποιος καλλιτέχνης εξαπατά, αλλά ότι η τέχνη έχει στη φύση της την εξαπάτηση. Παράδειγμα: Ενας πίνακας αναπαριστά την πραγματικότητα, αλλά πώς; Με εξιδανικεύσεις, προσωπικές ερμηνείες, συμβολισμούς κλπ, κλπ. Ο κινηματογράφος σε μεταφέρει σε ένα κόσμο φανταστικό όπου έχεις επίγνωση ότι είναι φανταστικός, αλλά παρόλα αυτά τις λίγες ώρες που παρακολουθείς την ταινία νομίζεις ότι είναι πραγματικότητα. Η φωτογραφία επίσης πιάνει μία στατική στιγμή της εν τω γίγνεσθαι ζωής, άρα είναι και πάλι απατηλή. Το ίδιο η γλυπτική, το θέατρο, ο χορός και όλες οι εκδηλώσεις της τέχνης περιέχουν ένα στοιχείο απάτης υπό την έννοια ότι αναπαριστούν την πραγματικότητα αλλά υπό όρους μη ορθολογικούς. Βασίζονται κυρίως στο συναίσθημα και τη φαντασία (και καλώς για μένα) και όχι σε λογικές εξηγήσεις. Αν ο καλλιτέχνης είναι μεγάλος μπορεί να εκφράσει βαθιές αλήθειες που δεν εξηγούνται δια του ορθολογισμού. Η μυθολογία επίσης περιέχει αλήθειες εκφρασμένες με μη ορθολογικό τρόπο. Από τη μυθολογία προέκυψε και η θρησκεία που είναι το επόμενο θέμα που θίγεις. Οσο για την επιστήμη δεν εννοώ και πάλι ότι μπορεί να υπάρχουν συγκεκριμένα άτομα που εξαπατούν. Ανήκω, αν θέλεις, στους σκεπτικιστές και ασπάζομαι την παλαιά άποψη του Χιούμ που υποστηρίζει ότι: Η αιτιώδης σχέση των φαινομένων είναι μία πλάνη που ξεκινά από τη συνήθεια να θεωρείται γενικά ότι θα υπάρξει στο μέλλον η ίδια διαδοχική σειρά κάποιων γεγονότων. Κατά τον Χιούμ είναι πιθανολογική η ισχύς όλων των θεωρητικών γενικεύσεων για τον κόσμο. Η ικανότητα της ανθρώπινης αντίληψης είναι πεπερασμένη κι ακόμα και οι πιο στέρεες παραδοχές και του κοινού και του επιστημονικού νου δεν ξεφεύγουν από αυτόν τον κανόνα, γιατί είναι αδύνατη η αισθητηριακή επαφή με την απειρία των φυσικών πραγμάτων.
Θεωρητικά είναι δυνατόν στο μέλλον να προκύψουν φυσικές παρατηρήσεις που θα ανατρέψουν ολοκληρωτικά ή δραστικά τις επιστημονικές θεωρίες, αλλά δεν είναι πιθανό, γιατί η παρελθούσα εμπειρία μας ωθεί να προσδοκούμε τη σταθερότητα της φύσης και τη συνέχεια ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον.
Ωστόσο το μέλλον βρίσκεται, κατά τον Χιούμ, εκτός εμπειρίας και όταν το προβλέπουμε ενεργούμε σύμφωνα με τις ψυχολογικές μας προσδοκίες από την έως τότε εμπειρία μας, με βάση τη διαισθητική αρχή της «ομοιομορφίας της φύσης». Πρόκειται ωστόσο για υπόθεση που δεν μπορεί να αποδειχθεί και σε αυτήν στηρίζονται τόσο ο κοινός όσο και ο επιστημονικός νους, χρησιμοποιώντας την επαγωγική γενίκευση. Η συνέχεια μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος, την οποία υποθέτει ο ανθρώπινος νους, δεν έχει ούτε λογική ούτε εμπειρική βάση κι αυτό είναι και το θεμελιώδες γνωσιολογικό πρόβλημα της επαγωγικής μεθόδου κατά τον Χιούμ.
Ο σκεπτικισμός του Χιούμ ξεπερνιέται μόνο πρακτικά, και εάν πράττουμε σύμφωνα με τις καλά θεμελιωμένες εμπειρικές συνήθειες που έχουμε διαμορφώσει κατά την μακρά διαδρομή μας στον πλανήτη η πρακτική ωφέλεια την οποία αποκομίζουμε εξασφαλίζει την επιβίωσή μας. Η λογική υπηρετεί τις πρακτικές ανάγκες και οι ιδέες είναι το εργαλείο για να σταθεροποιήσουμε και να βελτιώσουμε την κατάστασή μας μέσα στον κόσμο, αφού αυτό είναι το μέγιστο που μπορούμε να ελπίζουμε με δεδομένη την αμφιβολία για κάθε επίπεδο της διανοητικής διαδικασίας.
Εντός αυτών των ορίων, λοιπόν, μπορεί να λειτουργούν κατά την άποψη μου οι επιστήμες και χωρίς να ζητώ αυτό να γίνει δεκτό από εσάς. Είναι καθαρά προσωπική άποψη που έχω διαμορφώσει από την επαφή μου με την εξέλιξη των επιστημών και της φιλοσοφίας στον ευρωπαϊκό χώρο τα τελευταία χρόνια. Με λίγα λόγια και η επιστημονική μας γνώση είναι σχετική και υπό αυτή την έννοια περιέχει επίσης το στοιχείο της απάτης, αλλά και το στοιχείο της παραμυθίας ώστε ο άνθρωπος να νιώθει ότι ζει σε έναν ασφαλή κόσμο. Υπό αυτή την έννοια δεν θεωρώ καθόλου υποδεέστερη την παραμυθία που μπορεί κάποιος να βρίσκει σε οποιοδήποτε τομέα γνώσης.
Όλα τα άλλα, θρησκείες, αστρολογίες στηρίζονται από την αρχή στην παραμυθία και στον εκφοβισμό και αποβλέπουν στον πλουτισμό των «υπηρετών» τους. Όταν σου λέει ο δάσκαλος ότι η Γη μας εντάσσεται σε ένα ηλιοκεντρικό σύστημα, αποβλέπει να σε εξαπατήσει;
Όταν η Εκκλησία επιμένει ότι τα βιβλία της που στηρίζονται στο γεωκεντρικό σύστημα είναι «αληθή», αυτό πού εντάσσεται αν όχι στη εξαπάτηση; Ξέρεις κανέναν που θα μπορούσε να υποστηρίζει σήμερα ότι ισχύει το γεωκεντρικό σύστημα; Όταν ακούς μικρό παιδί ότι αν δεν είσαι καλός/καλή θα πας στην κόλαση, άντε μετά να ξεπεράσεις τη φοβία της «αιώνιας» τιμωρίας…
Από όσο μπορώ να γνωρίζω ούτε οι αστρολόγοι υποστηρίζουν ότι ισχύει το γεωκεντρικό σύστημα καίτοι χρησιμοποιούν μία μέθοδο κατάστρωσης ωροσκοπίων που βασίζεται σε αυτή την πεπαλαιωμένη θεωρία. Θα μου πείτε όπως λέτε και παρακάτω ότι τότε αυτό είναι σχιζοφρενικό. Πράγματι είναι και δεν θα διαφωνήσω. Ωστόσο επειδή η επιστήμη μπορεί μόνο να περιγράψει την πραγματικότητα, αλλά όχι να την εξηγήσει συχνά καταφεύγουμε σε τέτοιου είδους σχιζοφρένιες προκειμένου να παραμυθιαστούμε (παρηγορηθούμε) σε στιγμές που αναζητούμε εξηγήσεις για όσα ανεξήγητα μπορεί να μας συμβαίνουν. Και εν πάσει περιπτώσει πρόθεσή μου δεν είναι με αυτό το blog να υπερασπιστώ τους αστρολόγους και την αστρολογία, αλλά απλά να υποστηρίξω και το δικαίωμα στο μύθο μπουχτισμένη από τον ορθολογισμό.
Και, τελικά, κακώς διαχωρίζεις από δω ορθολογισμός, από κει πίστη σε φανταστικές αρχές και ιστορίες. Το φαινόμενο είναι πολύ χειρότερο για κάποιους που ζουν σε μια σχιζοφρένεια, τη μια στιγμή ορθολογικός (αλλιώς θα τον πατήσει το τραίνο), την άλλη στιγμή ανορθολογικός (ο θεούλης με γλύτωσε από το τραίνο). Ή αλλιώς, όταν πετύχει η δύσκολη εγχείρηση «η Παναγία τον έσωσε», άμα πεθάνει ο χειρουργούμενος, φταίει ο γιατρός και του κάνουμε μια μήνυση για αποζημίωση!
Ακριβώς αυτό συμβαίνει όταν δίνεται η απατηλή εικόνα πως ο γιατρός για παράδειγμα είναι περίπου θεός και κατέχει όλη την Αλήθεια για την ύπαρξή μας, επειδή είναι επιστήμονας. Και προσωπικά θυμώνω ίσως πολύ περισσότερο από εσάς όταν ακούω τέτοια. Θεωρώ ότι και ο γιατρός είναι άνθρωπος όπως και εγώ που τυχαίνει να γνωρίζει για κάποιον τομέα της πραγματικότητας πολύ περισσότερα πράγματα από αυτά που γνωρίζω εγώ, αλλά ακριβώς επειδή η επιστήμη δεν εξηγεί τα πάντα υπάρχει περίπτωση να κάνει και λάθος στη διάγνωση ή να συμβεί και ανθρώπινο λάθος στη διάρκεια μίας εγχείρησης όπου κάτι μπορεί να μην προέβλεψε (δε μιλάω για προκλητική αμέλεια). Ετσι δεν περιμένω από το γιατρό θαύματα όπως δεν περιμένω και από κανέναν άλλο. Ούτε φυσικά και από την αστρολογία που τυχαίνει εγώ να έχω ασχοληθεί.
Και δεν είπε κανείς ότι πρέπει νάσαι υποχρεωτικά κάτι συγκεκριμένο. Βλέπεις, η κοινωνία συνολικά λειτουργεί στα βασικά θέματα ορθολογικά, ευτυχώς δηλαδή, και συμπαρασύρει κι εκείνους που κάνουν άλλες επιλογές. Σε εποχές κοινωνικού ανορθολογισμού έκαιγαν στην πυρά «μάγισσες» και «αιρετικούς» με πρωτοστατούντες τους εκπροσώπους του χριστιανισμού. Κάτι ανάλογα γίνεται σήμερα στον ισλαμισμό με τις γυναίκες κλπ. όπου ο ανορθολογισμός είναι καθημερινή δημόσια πρακτική!
Ευτυχώς που δεν λειτουργεί μόνο ορθολογικά, κατ’ εμένα, διαφορετικά θα είχαμε αποτρελαθεί και δεν θα είχαμε ανακαλύψει όσα έχουμε ανακαλύψει χωρίς τη φαντασία και το μύθο… Η ιστορία του ορθολογισμού είναι ανθρώπινη κατάκτηση μόλις μερικών χιλιάδων χρόνων. Η εμπειρία μας στη ζωή είναι μερικών εκατομμυρίων χρόνων και κουβαλάμε και εμπειρική γνώση και ενστικτώδη που συνδυαστικά μπορεί να παράγει σοφία και όχι απλή γνώση. Οσο για τις μάγισσες στην πυρά θα μου επιτρέψετε να πω ότι έβαλαν το χεράκι τους και οι επιστήμονες. Με πρωτοσταντούντα τον Bacon. Σας προτείνω σχετικά το βιβλίο της Carolyn Merchant «Ο θάνατος της Φύσης» όπου συνδέεται η καύση 2.000.000 γυναικών στην Ευρώπη ως μαγισσών με την πειραματική μεθοδολογία που προτείνει ο Bacon. Σας προτείνω επίσης το βιβλίο «Το παντελόνι του Πυθαγόρα» της Margaret Wertheim για τη σύνδεση επιστήμης και θρησκείας έως και σήμερα. Καθότι όπως ίσως θα γνωρίζετε οι επιστήμες στην Ευρώπη ξεκίνησαν μέσα από τις επισκοπικές σχολές με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται σε σχιζοφρένεια… Τα πράγματα δεν είναι απλά άσπρο – μαύρο αγαπητέ μου ειδικά τα τελευταία χρόνια που έχει φωτιστεί και η ιστορία του Μεσαίωνα πολύ περισσότερο, μια και αναφέρεστε παρακάτω και σε αυτόν.
Ξέρεις ποια κοσμοαντίληψη εξασφάλισε αυτή τη δυνατότητα να ξεφύγουμε από την ομοιομορφία του Μεσαίωνα και να ζούμε σύμφωνα με τις προσωπικές μας επιλογές; Είναι ο Διαφωτισμός και ο Ορθολογισμός που τα δίδαξαν και τα διέδωσαν… Και τα εξασφαλίζουν ακόμα και γι’ αυτούς που εκμεταλλεύονται τον ορθολογισμό επιλεκτικά, να τσιμπάνε μόνο τις σταφίδες από το σταφιδόψωμο.
Εδώ θα σας προτείνω επίσης το βιβλίο των Μαξ Χορκχάϊμερ και Τεοντόρ Αντόρνο «Η διαλεκτική του διαφωτισμού» έστω και με την κάκιστη μετάφρασή του στα ελληνικά. Και σας παραπέμπω να διαβάσετε στη σελίδα μου http:dimosiaglossa.blogspot.com μία εργασία σχετικά με την αρχιτεκτονική και τον διαφωτισμό που ίσως σας δώσει το στίγμα της άποψης μου για το διαφωτισμό. Εκεί θα κατανοήσετε για ποιο λόγο προτιμώ να τσιμπώ επιλεκτικά σταφίδες από όλη την πορεία της ανθρώπινης γνώσης.
Και μια συμπλήρωση που θέλω από καιρού να τη γράψω κάπου και βρίσκω αφορμή στο φιλόξενο blog σου: Θα ήθελα κάποτε να είναι οι υπηρέτες κάποιου θεού, κάποιας θρησκείας κανονικά εργαζόμενοι άνθρωποι (όπως είναι σε μερικά χωριά ίσως ακόμα) και να ασχολούνται με τη θρησκευτική διδασκαλία στον ελεύθερο χρόνο τους. Να δείξουν ότι η πίστη που στηρίζουν είναι πράγματι εσωτερική ανάγκη τους και όχι επαγγελματική δραστηριότητα. Αν συμβεί αυτό, ξέρεις πόσοι θα συνεχίσουν να ασχολούνται και να αναζητούν οπαδούς για να διατηρηθεί ο μηχανισμός που υπηρετούν; Ελάχιστοι! Οι υπόλοιποι δεν θα έχουν κανένα κίνητρο, αφού δεν θα υπάρχει ποια η ιεραρχία, στην οποία ελπίζουν ότι θα μπορέσουν να αναρριχηθούν.
Προσωπικά δεν έχω προς το παρόν κάποιο κίνητρο που ασχολούμαι με την αστρολογία. Δύο φορές που επιχείρησα να την δω επαγγελματικά απέτυχα διότι ο τρόπος που παρουσίαζα τα πράγματα δεν «πούλαγε». Εχω κατανοήσει πως για να καταφέρεις να πουλήσεις κάτι πρέπει πρώτα και κύρια να το πιστεύεις εσύ ο ίδιος με τον τρόπο που το πιστεύουν και αυτοί στους οποίους το πουλάς. Υπό αυτή την έννοια δεν λυπάμαι καθόλου για όσους βγαίνουν και δηλώνουν ότι εξαπατήθηκαν και έχασαν τα ωραία τους χρήματα. Είχα γνωστή που γνώριζε ότι ασχολούμαι με την αστρολογία και ότι δεν πληρώνομαι για να της βγάλω το ωροσκόπιο και να της πω πέντε πράγματα. Προτίμησε να πάει σε κάποιον που πλήρωσε και της είπε πράγματα που και αληθινά δεν ήταν και τη στεναχώρησαν. Ηταν ή όχι άξια των επιλογών της; Υπό αυτή την έννοια δεν θέλω να προστατεύσω κανέναν από την απάτη. Ο καθένας παίρνει αυτό που του αξίζει…
Θα μου πεις και οι καλλιτέχνες και οι επιστήμονες είναι μισθοσυντήρητοι. Αλλά αυτοί δεν δηλώνουν ότι θέλουν να σώσουν τον κόσμο, ότι διδάσκουν για την αιώνια ευτυχία στον παράδεισο και ό,τι άλλο επινοούν, ότι προβλέπουν τα μέλλοντα στον καφέ και στα χαρτιά.
Δηλώνουν και κάποιοι, ευτυχώς όχι οι σωστοί, επιστήμονες ότι σώζουν τον κόσμο… από τους απατεώνες… Και ουδείς κάνει ό,τι κάνει με το αζημίωτο. Κάποτε υπήρχαν πρακτικοί γιατροί. Προσωπικά όταν είχα στραμπουλήσει το χέρι μου μικρή πρακτικός μου το έφτιαξε και παραδέχονταν την τεχνική του ο ορθοπεδικός στην κοντινή επαρχιακή πόλη που δεν σκεφτόταν στενόμυαλα και συντεχνιακά. Αλλά αν όλοι κατέφευγαν στην τσάμπα φροντίδα του πρακτικού τι θα έκαναν οι ορθοπεδικοί, θα πεινούσαν;. Οι πρώτες συντεχνίες γιατρών στήθηκαν συγχρόνως με αυτές των κουρέων. Παντού υπάρχει αγαπητέ και το θέμα του οικονομικού συμφέροντος.
Ως επαγγελματίες γίνονται επιστήμονες, καλλιτέχνες, αθλητές κλπ. Ας το δηλώσουν τελικά και οι παπάδες, οι καφετζούδες και όλοι οι λοιποί τσαρλατάνοι ότι είναι επαγγελματίες, να το καταλάβει ο κόσμος! Το λέω και γι’ αυτούς που γράφουν σε blog και ντρέπονται να δηλώσουν ότι φοράνε ράσα!
Δεν ξέρω ποιοι γράφουν σε blog και φοράνε ράσα. Προσωπικά δεν φοράω και μάλιστα κάθε άλλο παρά θα ήμουν αποδεκτή από την Εκκλησία με τη θεματολογία αυτού εδώ του blog. Είναι γνωστό ότι η Εκκλησία θεωρεί την αστρολογία διαβολική ενασχόληση και έχει την ιστορική του εξήγηση και αυτό.
Και για να κλείνω το θέμα διότι προέκυψε μακροσκελέστατο: Δεν είμαι υπέρ των παρωχημένων θεωριών, αναγνωρίζω πως η αστρολογία είναι ένας παρωχημένος τρόπος σκέψης, αλλά για μένα με τη γοητεία που έχει για παράδειγμα και η μυθολογία. Και όπως μέσα από την μυθολογία μπορώ να βρω παραμυθία ψυχής κάποιες φορές μπορώ να βρω και μέσα από την αστρολογία. Την θεωρώ ένα ενδιαφέρον χόμπι αντίστοιχο με το να παίζει κάποιος σκάκι ή τάβλι. Την θεωρώ επίσης εργαλείο προσωπικής αυτογνωσίας και αυτό υπό την εξής έννοια: Ο άνθρωπος ακόμα και όταν είχε την αντίληψη του γεωκεντρικού συστήματος κατάφερνε μία χαρά να κυλάει η ζωή του με τα αρνητικά και τα θετικά της.
Αν σήμερα κάνω τη σύμβαση και δέχομαι ότι για την κατάστρωση ενός ωροσκοπίου χρησιμοποιώ αυτό το σύστημα και στατιστικά διαπιστώνω πως μου βγάζει αποτελέσματα που ανταποκρίνονται στο ζητούμενο της ανάλυσης χαρακτήρα ή προδιαθέσεων και τάσεων δεν με απασχολεί από εκεί και μετά αν αυτό το σύστημα σκέψης έχει ισχύ σήμερα. Και αυτό θα μπορούσε να ισχύει αν έκανα τη σύμβαση να δεχθώ και οποιοδήποτε άλλο σύστημα επεξεργασίας δεδομένων. Εχω ένα έτοιμο και η ζωή είναι μικρή για να αναζητήσω άλλο…
Αυτά προς το παρόν και ευχαριστώ για την πρόκληση.